ISO 50001: Energia, pieniądze i środowisko. Cz. 2: ENERGIA.

with Brak komentarzy
ISO 5001

W pierwszej części „ISO 50001: energia, pieniądze i środowisko” wymieniłem osiem korzyści płynących z wdrożenia i certyfikacji Systemu Zarządzania Energią (SZEn). 

Dwie z nich dotyczyły energii w sposób bezpośredni:

  • redukcja kosztów wytwarzania wyrobów i usług oraz niższe opłaty za energię i jej nośniki
  • zmniejszenie ryzyka związanego z bezpieczeństwem energetycznym

Pod tymi z pozoru krótkimi punktami kryje się o wiele głębsza treść, również mierzona w złotówkach, dolarach, rublach, euro…ale dzisiaj o samej energii słów kilka.


Mniej energii, większy zysk

Ograniczenie energii, prowadzące do ograniczenia kosztów, to zagadnienie, w którym przeplata się wątek energii z wątkiem pieniędzy. Pieniądze odłóżmy na razie na bok, a zajmijmy się samą energią.

Zarządzanie energią w przedsiębiorstwie według wytycznych ISO 50001 powinno być skutecznym narzędziem do zmniejszenia zapotrzebowania na energię pierwotną oraz końcową. 

Zgodnie z normą,  zużycie energii rozpatrywane jest zarówno w procesach produkcyjnych, jak również np. jako zużycie paliwa w firmowych samochodach osobowych czy energię wykorzystywaną do ogrzewania i chłodzenia części administracyjnej przedsiębiorstwa. Takie podejście skłania do poszukiwania efektywnych energetycznie rozwiązań w całym spektrum działalności firmy. Oczywiście, granice obowiązywania SZEn można wyznaczyć w taki sposób, aby znalazły się w nim tylko wybrane części działalności przedsiębiorstwa, jednak wówczas efekty jego funkcjonowania, w przeliczeniu na wyprodukowaną jednostkę wyrobu lub usługi, będą również ograniczone.


Energia i terminy pokrewne

W normie ISO 50001:2018 znajdziemy kilka istotnych definicji, które znacząco ułatwiają poruszanie się wśród zagadnień związanych ze zużyciem energii. 

Zacznijmy od samej energii, która zgodnie z normą oznacza: elektryczność, paliwa, parę, ciepło, sprężone powietrze i inne podobne media. Warto zaznaczyć, ze pojęcie energii odnosi się tu do różnych jej form, włączając w to energię ze źródeł odnawialnych, która można zakupić, przechowywać, obrabiać, stosować w wyposażaniu lub procesie albo odzyskiwać.  

Ilość zastosowanej energii to zużycie energii, z kolei sposób zastosowania energii jest określane jako wykorzystanie energii (np. wentylacja, oświetlenie, transport etc.). Tu należy wyróżnić także pojęcie znaczącego wykorzystania energii (SEU) –  jest to wykorzystanie energii charakteryzujące się znacznym zużyciem energii i/lub mające znaczny potencjał doskonalenia wyniku energetycznego.

Kolejnym, istotnym zagadnieniem jest energia bazowa (EnB), czyli odniesienie ilościowe, stanowiące podstawę do porównania wyniku energetycznego, wyrażone w jednostkach fizycznych (np. kWh/miesiąc, GJ/rok). Wyznaczana jest w oparciu o dane z określonego przedziału czasowego i/lub na warunkach, określonych przez organizację. EnB nie powinna się zmieniać do czasu zaistnienia odpowiedniej przesłanki.

Skuteczne zarządzanie energią powinno prowadzić do uzyskania mierzalnych wyników związanych z efektywnością energetyczną, wykorzystaniem o/lub zużyciem energii, co jest definiowane w normie jako wynik energetyczny, a jego miara lub wartość liczbowa, określona przez organizację, to wskaźnik wyniku energetycznego (WWE). Wynik energetyczny podlega ciągłemu doskonaleniu jego mierzalnych wartości, czyli mówiąc inaczej: poprawie w stosunku do energii bazowej.

Wszystkie powyższe terminy są kluczowe, aby poprawnie wykonać przegląd energetyczny. Jest to bowiem analiza efektywności energetycznej, wykorzystania energii, zużycia energii, oparta na konkretnych danych i umożliwiająca określenie SEU oraz możliwości doskonalenia wyniku energetycznego. Przykładowym efektem wykonania przeglądu energetycznego może być ilościowe ujęcie wykorzystania energii za określony okres lub na jednostkę produktu obrazujące wagę zużycia energii w poszczególnych procesach lub obszarach (Mederski i Wąsiński, 2016). Przegląd energetyczny jest podstawą prawidłowego wdrożenia i funkcjonowania SZEn.


Co z tą energią? Case study.

Przykładów prawidłowego i efektywnego wdrożenia ISO 50001 jest wiele, natomiast co, w odniesieniu do samej energii, przyniosło wdrożenie SZEn w firmach, reprezentujących różne branże?

Pierwszym przykładem niech będzie firma z branży obróbki metali, w której w ramach systemu zarządzania energią podjęto szereg działań, których celem było poszukiwanie obszarów najskuteczniejszej poprawy efektywności energetycznej z uwzględnieniem czasu zwrotu inwestycji. W ich wyniku, zidentyfikowano obszary zużycia energii i zadania o potencjale do poprawy efektywności energetycznej, takie jak (Mederski, Rybotycki i Dołhańczuk-Śródka, 2016):
  • możliwość wykorzystania ciepła odpadowego z układu chłodzenia sprężarek do wytworzenia chłodu w pompie absorpcyjnej i wykorzystanie do wspomagania chłodzenia maszyn, z czasem zwrotu z inwestycji wynoszącym 1 rok,
  • możliwość zainstalowania sterowników do obsługi pomp cyrkulacyjnych w obiegu CWU,
  • możliwość zmiany mocy wymienników współpracujących z chłodnią wentylatorową,
  • wykonywanie cyklicznych przeglądów technicznych pod kątem zanieczyszczeń biologicznych oraz powstającego osadu na wkładach chłodni,
  • możliwość zastosowania pokrycia dachu o dużym współczynniku odbicia światła w okolicy urządzeń chłodzących oraz zraszaczy wodnych,  
  • usunięcie zdublowanych urządzeń na linii produkcyjnej,

Innym przykładem może być wdrożenie SZEn wg. ISO 50001 w przedsiębiorstwie będącym producentem miedzi, gdzie udało się uzyskać oszczędność w wysokości 3% skumulowanej sumy energii (Fadzilah, Nor Hazana, Nor Kamariah i Musli, 2014).  Z kolei 11-procentową oszczędnością skumulowanej sumy energii może pochwalić się Sheffield Hallam University.

Dobre rezultaty udało się uzyskać również w sektorze samorządowym, czego przykładem mogą być gminy, biorące udział w projekcie 50000&1 SEAPs. Przykładowo, gmina Grybów, gdzie dzięki wprowadzeniu prostych i bezkosztowych rozwiązań (takich jak wyłączanie nieużywanych komputerów i oświetlenia, dokładne zakręcanie kranów, wykorzystanie wielofunkcyjnych drukarek i innych efektywnych energetycznie urządzeń), udało się ograniczyć zapotrzebowania na energię i wodę o ok. 10% w porównaniu z wielkością bazową z 2015 r . (Rambelli, Zuin, Stiff, Cosenza i Devetta, 2017).

Więcej przykładów, głównie z firm działających w Polsce, znajdzie się w części 3: Pieniądze, na którą już teraz serdecznie zapraszam.

Premiera cz. 3 już 4 maja, na LinkiedIn i w bazie wiedzy TÜV NORD Polska.

Poniżej bibliografia do części 2, wraz z linkami do artykułów (pliki PDF do pobrania) – zdecydowanie warto tam zajrzeć 🙂

  1. Fadzilah, M., Nor Hazana, A., Nor Kamariah, K. i Musli, M. (2014). Implementation of ISO50001 Energy Management. A case study of a Malaysian Copper Manufacturer. Proceedings of 1st International Symposium on Technology Management and Emerging Technologies. Bandung. https://www.researchgate.net/publication/263351565_Implementation_of_ISO50001_Energy_Management_System_A_Case_Study_of_a_Malaysian_Copper_Manufacturer
  2. Mederski, T. i Wąsiński, J. (2016). Praktyczne sposoby wdrażania systemu zarządzania energią – cz. 2. Monografia. Wybrane zagadnienia szeroko pojętej inżynierii procesowej., (strony 15-26). Opole. https://repo.uni.opole.pl/docstore/download/UO771c775bbb7b4e8981a3618401e98cbd/MederskiT.-Praktycznesposoby.pdf
  3. Mederski, T., Rybotycki, M. i Dołhańczuk-Śródka, A. (2016). Praktyczne zarządzanie energią w przedsiębiorstwie., (strony 733-739). http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.baztech-aee4c114-1257-4af6-848c-9db325ffce61/c/PECO_2016_10_2__D23.pdf
  4. Rambelli, G., Zuin, M., Stiff, G., Cosenza, E. i Devetta, M. (2017). Pięćdziesiąt tysięcy jeden proenergetycznych rozwiązań. Raport końcowy podsumowujący najwazniejsze rezyltaty projektu 50000&1 SEAPs. Konsorcjum projektu „50000&1 SEAPs”. https://50001seaps.eu/fileadmin/user_upload/Materials/WP6/D_6.12/D6.12_final_publishable_report_PL.pdf
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Zostaw Komentarz